{"id":1828,"date":"2016-06-17T22:26:49","date_gmt":"2016-06-17T22:26:49","guid":{"rendered":"http:\/\/eldstod.com\/?p=1828"},"modified":"2016-06-17T22:29:43","modified_gmt":"2016-06-17T22:29:43","slug":"aukin-virkni-i-oraefajokli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eldstod.com\/?p=1828","title":{"rendered":"Aukin virkni \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur s\u00e9st undanfarnar vikur a\u00f0 aukin virkni er \u00ed <a href=\"http:\/\/volcano.si.edu\/volcano.cfm?vn=374010\" target=\"_blank\">\u00d6r\u00e6faj\u00f6kli<\/a>. \u00deessi aukna virkni \u00ed eldst\u00f6\u00f0inni s\u00e9st n\u00fana eing\u00f6ngu sem fj\u00f6lgun l\u00edtilla jar\u00f0skj\u00e1lfta \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli \u00e1 5 til 10 km d\u00fdpi. Fjalla\u00f0 var um \u00feetta \u00ed fr\u00e9ttum St\u00f6\u00f0var 2 fyrir tveim d\u00f6gum s\u00ed\u00f0an (\u00feegar \u00feetta er skrifa\u00f0), tala\u00f0 var vi\u00f0 eldfjallafr\u00e6\u00f0inginn P\u00e1ll Einarsson, \u00ed fr\u00e9ttinni segir P\u00e1ll Einarsson a\u00f0 \u00feessa stundina s\u00e9 ekki \u00feurfi ekki a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af \u00feessu, \u00fear er \u00e9g samm\u00e1la honum a\u00f0 mestu leiti, eins og stendur er \u00feetta mj\u00f6g l\u00edtil virkni \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli sem \u00fearf ekki a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af, hann setti einnig fram \u00fe\u00e1 hugmynd a\u00f0 \u00fea\u00f0 ferli\u00f0 g\u00e6ti teki\u00f0 18 \u00e1r fr\u00e1 upphafi til enda, eins og raunin var\u00f0 me\u00f0 Eyjafjallaj\u00f6kul. \u00dear er \u00e9g ekki samm\u00e1la honum, \u00fear sem \u00feetta ferli \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli h\u00f3fst fyrir r\u00famlega 10 \u00e1rum s\u00ed\u00f0an (l\u00edklega a\u00f0eins fyrr), s\u00ed\u00f0an grunar mig a\u00f0 \u00d6r\u00e6faj\u00f6kull tilheyri \u00feeim flokki eldst\u00f6\u00f0va \u00fear sem eldgosin ver\u00f0a sn\u00f6gg, kr\u00f6ftug \u00e1 kl\u00e1ri sig \u00e1 tilt\u00f6lulega stuttum t\u00edma.<\/p>\n<p>Eldgosi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1362 var me\u00f0 st\u00e6r\u00f0ina VEI=5 og eldgosi\u00f0 1727 var me\u00f0 st\u00e6r\u00f0ina VEI=4. B\u00e6\u00f0i eldgosin voru kr\u00f6ftug sprengigos og v\u00f6r\u00f0u \u00ed nokkra m\u00e1nu\u00f0i. Eldgos \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli eru eing\u00f6ngu \u00f6skugos me\u00f0 mikilli sprengivirkni, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu ranns\u00f3knir \u00e1 s\u00f6gulegum g\u00f6gnum um eldst\u00f6\u00f0ina. \u00dea\u00f0 ferli sem keyrir eldgos \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli er l\u00edklega \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en annara eldst\u00f6\u00f0va \u00e1 \u00feessu sv\u00e6\u00f0i, vegna \u00feess a\u00f0 undir \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli er meginlandsplata a\u00f0 br\u00e1\u00f0na ni\u00f0ur, \u00fea\u00f0 veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 eldgos \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli ver\u00f0a sprengigos vegna \u00feess a\u00f0 kvikan ver\u00f0ur s\u00far vegna \u00feessara br\u00e1\u00f0nunar meginlandsklefans sem er \u00fearna undir og er a\u00f0 br\u00e1\u00f0na ni\u00f0ur (v\u00edsindagrein \u00e1 ensku: <a href=\"http:\/\/www.pnas.org\/content\/112\/15\/E1818.full\" target=\"_blank\">Continental crust beneath southeast Iceland<\/a>). \u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 kvikan er a\u00f0 mestu leiti s\u00far sem leitar upp \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kul me\u00f0 miklu gas innihaldi, sem veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 eldgos \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli eru sprengigos. \u00d6r\u00e6faj\u00f6kull er \u00fev\u00ed eins og eldst\u00f6\u00f0var sem er a\u00f0 finna \u00e1 j\u00f6\u00f0rum meginlandsfleka, \u00fear sem sj\u00e1varskorpa fer undir meginland og br\u00e1\u00f0nar \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0. \u00deau eldfj\u00f6ll gj\u00f3sa oftast s\u00farri kviku \u00ed sprengigosum.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00f6nnur eldst\u00f6\u00f0 \u00e1 \u00feessu sv\u00e6\u00f0i sem einnig hefur veri\u00f0 a\u00f0 s\u00fdna merki um aukna virkni. S\u00fa eldst\u00f6\u00f0 heitir <a href=\"http:\/\/volcano.si.edu\/volcano.cfm?vn=374020\" target=\"_blank\">Esjufj\u00f6ll<\/a> og er saga eldgosa \u00ed \u00feeirri eldst\u00f6\u00f0 enn\u00fe\u00e1 verr \u00feekkt heldur en eldgosasaga \u00d6r\u00e6faj\u00f6kuls. \u00dea\u00f0 er ekki lj\u00f3st hvort a\u00f0 nokkur eldgos hafi or\u00f0i\u00f0 \u00ed Esjufj\u00f6llum s\u00ed\u00f0an \u00cdsland bygg\u00f0ist fyrir um 1000 \u00e1rum s\u00ed\u00f0an. Hugsanlegt er a\u00f0 eldgos hafi or\u00f0i\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1927 en \u00fea\u00f0 er ekki sta\u00f0fest, tali\u00f0 er a\u00f0 \u00feetta \u00f3sta\u00f0festa eldgos \u00ed Esjufj\u00f6llum \u00e1ri\u00f0 1927 hafi vara\u00f0 \u00ed upp til fimm daga, \u00fea\u00f0 uppg\u00f6tva\u00f0ist vegna \u00feess a\u00f0 j\u00f6kulfl\u00f3\u00f0 kom ni\u00f0ur \u00e1 \u00feessu sv\u00e6\u00f0i \u00fear sem eldst\u00f6\u00f0in er (samkv\u00e6mt s\u00f6gulegum heimildum). \u00deetta j\u00f6kulfl\u00f3\u00f0 var ekki mj\u00f6g st\u00f3rt samkv\u00e6mt s\u00f6gulegum heimildum. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur s\u00e9st undanfarnar vikur a\u00f0 aukin virkni er \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli. \u00deessi aukna virkni \u00ed eldst\u00f6\u00f0inni s\u00e9st n\u00fana eing\u00f6ngu sem fj\u00f6lgun l\u00edtilla jar\u00f0skj\u00e1lfta \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli \u00e1 5 til 10 km d\u00fdpi. Fjalla\u00f0 var um \u00feetta \u00ed fr\u00e9ttum St\u00f6\u00f0var 2 fyrir tveim d\u00f6gum s\u00ed\u00f0an (\u00feegar \u00feetta er skrifa\u00f0), tala\u00f0 var vi\u00f0 eldfjallafr\u00e6\u00f0inginn P\u00e1ll Einarsson, \u00ed fr\u00e9ttinni &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/eldstod.com\/?p=1828\" class=\"more-link\">Lesa \u00e1fram<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Aukin virkni \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli&#8220;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,20,10,27,17,41,21],"tags":[],"class_list":["post-1828","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eldstod","category-esjufjoll","category-jardskjalftar","category-kvika","category-kvikuinnskot","category-oraefajokull","category-voktun"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1828"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1832,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1828\/revisions\/1832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eldstod.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}